Alfabetyzm statystyczny a pułapki myślenia. Analiza luki kompetencyjnej na styku edukacji średniej i wyższej

Main Article Content

Ewa Wasilewska


Słowa kluczowe : alfabetyzm statystyczny, luka kompetencyjna, edukacja statystyczna, heurystyki poznawcze, rozumowanie probabilistyczne, interpretacja danych
Abstrakt

Celem artykułu jest ocena poziomu alfabetyzmu statystycznego uczniów szkół średnich i studentów oraz analiza wybranych komponentów tej kompetencji. Badanie przeprowadzono wśród 432 uczniów i studentów z wykorzystaniem autorskiego testu sytuacyjnego. Wyniki wskazują na istnienie luki kompetencyjnej pomiędzy efektami formalnej edukacji matematyczno-statystycznej a poziomem alfabetyzmu statystycznego ujawnianym podczas interpretacji danych i rozumowania probabilistycznego. Analiza ujawniła anomalię edukacyjną: uczniowie realizujący rozszerzony program matematyki wykazali wyższy poziom alfabetyzmu statystycznego niż studenci po akademickim kursie statystyki.

Article Details

Jak cytować
Wasilewska, E. (2026). Alfabetyzm statystyczny a pułapki myślenia. Analiza luki kompetencyjnej na styku edukacji średniej i wyższej. Metody Ilościowe W Badaniach Ekonomicznych, 27(3), 166–182. https://doi.org/10.22630/MIBE.2026.27.3.12
Bibliografia

Bar-Hillel M. (1980) The Base-Rate Fallacy in Probability Judgments. Acta Psychologica, 44(3), 211-233. https://doi.org/10.1016/0001-6918(80)90046-3

Batanero C., Chernoff E. J., Engel J., Lee H. S., Sánchez E. (2016) Research on Teaching and Learning Probability. ICME-13 Topical Surveys. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-31625-3

Ben-Zvi D., Garfield J. (Red.) (2004) The Challenge of Developing Statistical Literacy, Reasoning and Thinking. Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/1-4020-2278-6

Cohen J. (1988) Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. 2nd ed. Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale, NJ.

Domański C. (2016) Wyzwania w zakresie edukacji statystycznej społeczeństwa. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 9(664), 105-115. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.1099

Gal I. (2002) Adults' Statistical Literacy: Meanings, Components, Responsibilities. International Statistical Review, 70(1), 1–25. https://doi.org/10.1111/j.1751-5823.2002.tb00336.x

Gigerenzer G., Hoffrage U. (1995) How to Improve Bayesian Reasoning without Instruction: Frequency Formats. Psychological Review, 102(4), 684-704. https://doi.org/10.1037/0033-295X.102.4.684

Gould R. (2017) Data Literacy is Statistical Literacy. Statistics Education Research Journal Archives, 16(1), 22-25. https://doi.org/10.52041/serj.v16i1.209

Jasiewicz J., Stopnicka M. (2016) Data literacy: kompetencje w zakresie korzystania

z danych w odniesieniu do przemian komunikacji naukowej. Kultura Popularna, 50(1), 36-49. https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.0042

Kahneman D. (2011) Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux.

Kahneman D., Tversky A. (1972) Subjective Probability: A Judgment of Representativeness. Cognitive Psychology, 3(3), 430-454. https://doi.org/10.1016/0010-0285(72)90016-3

Kurnia A. B., Lowrie T., Patahuddin S. M. (2024) The Development of High School Students’ Statistical Literacy across Grade Level. Mathematics Education Research Journal, 36(Suppl 1), 7-35. https://doi.org/10.1007/s13394-023-00449-x

Oleński J. (2020) Środowisko informacyjne statystyki publicznej. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 65(4), 32-45. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.1229

Phadke S., Beckman M., Lock Morgan K. (2024) Examining the Role of Context in Statistical Literacy Assessment. Statistics Education Research Journal, 23(1), Article 4. https://doi.org/10.52041/serj.v23i1.529

Szreder M. (2016) O niektórych nowych wyzwaniach i oczekiwaniach wobec statystyki. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 61(6), 1-9. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.1000

Tversky A., Kahneman D. (1971) Belief in the Law of Small Numbers. Psychological Bulletin, 76(2), 105-110. https://doi.org/10.1037/h0031322

Tversky A., Kahneman D. (1974) Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases. Science, 185(4157), 1124-1131. https://doi.org/10.1126/science.185.4157.1124

Wild C. J., Pfannkuch M. (1999) Statistical Thinking in Empirical Enquiry. International Statistical Review, 67(3), 223-248. https://doi.org/10.1111/j.1751-5823.1999.tb00442.x

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.